مشاوره قبل از بارداری یکی از مهمترین اقداماتی است که هر زن و مردی باید پیش از تصمیمگیری برای بچهدار شدن انجام دهند. این مشاوره فرصتی برای بررسی سلامت جسمی و روانی زوجین، شناسایی عوامل خطر، بررسی سابقه بیماریها و اصلاح سبک زندگی است. هدف از این مشاوره افزایش شانس بارداری سالم، پیشگیری از بروز مشکلات بارداری و به دنیا آوردن نوزادی سالم است. مشاوره قبل از حاملگی و بچه دار شدن باعث می شود بتوانید مشکلات احتمالی پیش رو را تشخیص داده و از آن جلوگیری کنید. بنابراین در این مقاله، به صورت جامع به اهمیت، مراحل، و نکات کلیدی مشاوره قبل از بارداری میپردازیم.
چرا مشاوره قبل بارداری اهمیت دارد؟
مشاوره قبل از بارداری نهتنها برای بانوانی که اولین بارداری را تجربه میکنند، بلکه برای تمام بانوانی که قصد بارداری مجدد دارند نیز ضروری است. در این مشاوره، ماما با ارزیابی وضعیت جسمی و روحی زوجین، خطرات احتمالی بارداری را بررسی میکند و اقدامات لازم برای به حداقل رساندن این خطرات را پیشنهاد میدهد. برخی از فواید و مزایای مشاوره قبل از بارداری شامل موارد زیر میشود:
- شناسایی بیماریهای زمینهای مانند دیابت، فشار خون، کمخونی، تیروئید و …
- بررسی وضعیت باروری زن و مرد
- اطلاع از واکسیناسیونهای لازم
- اصلاح تغذیه و مصرف مکملها مانند فولیک اسید
- پیشگیری از تولد نوزاد با نقص مادرزادی
- کاهش احتمال سقط یا زایمان زودرس
- بررسی وضعیت روانی و آمادگی روحی والدین
چه کسانی باید مشاوره قبل از بارداری دریافت کنند؟
تمام افرادی که تصمیم به بارداری دارند باید حداقل ۳ تا ۶ ماه قبل از اقدام به بارداری به ماما مراجعه کنند. بهویژه در موارد زیر، مشاوره قبل از بارداری ضروریتر است:
- سابقه بیماریهای ژنتیکی در خانواده
- سن بالای ۳۵ سال
- سابقه سقط، زایمان سزارین زودرس یا نوزاد با نقص مادرزادی
- مصرف داروهای خاص یا مواد مخدر
- اضافهوزن یا کمبود وزن شدید
- سابقه ناباروری یا تاخیر در بارداری
در مشاوره قبل از بارداری چه مواردی بررسی می شود؟
در مشاوره قبل از بارداری مواردی مطح می شود؟ این ها شامل موارد زیر است:
۱. بررسی سوابق پزشکی: ماما با پرسش از زوجین درباره بیماریهای گذشته و حال، جراحیها، داروهای مصرفی، واکسیناسیونها، سیکل قاعدگی، عادات زندگی و تغذیه، اطلاعات اولیه را جمعآوری میکند.
۲. آزمایشهای عمومی و تخصصی: برخی آزمایشها برای ارزیابی کامل سلامت زن و مرد لازم است:
- در زنان: آزمایش خون برای بررسی کمخونی، قند، چربی، عملکرد کبد و کلیه، بررسی تیروئید، آزمایش پاپ اسمیر و بررسی عفونتهای دستگاه تناسلی و همچنین سنجش ذخیره تخمدانی (AMH) در موارد خاص.
- در مردان: آزمایش اسپرم (در صورت تأخیر در بارداری یا سابقه ناباروری)، بررسی بیماریهای عفونی یا ژنتیکی در صورت لزوم
در مشاوره قبل بارداری چه اطلاعاتی کسب می کنید؟
مواردی که در ادامه مطرح میشود، شامل دانستنیهایی است که در ادامه به صورت خلاصه به آن میپردازیم:
مکملهای ضروری قبل از بارداری
مهمترین مکملی که باید حداقل ۳ ماه پیش از بارداری مصرف شود، اسید فولیک (Folic Acid) است. مصرف روزانه ۴۰۰ تا ۸۰۰ میکروگرم اسید فولیک باعث کاهش احتمال نقص لوله عصبی در جنین میشود.
در کنار آن ممکن است مکملهایی شامل موارد زیر نیز برای شما تجویز شود:
- آهن (در صورت کمخونی)
- ویتامین D
- ید
- کلسیم
واکسیناسیون قبل از بارداری
برخی از بیماریهای ویروسی در دوران بارداری میتوانند برای جنین بسیار خطرناک باشند. ماما در مشاوره قبل از بارداری وضعیت واکسیناسیون فرد را بررسی و در صورت نیاز واکسنهایی مانند را تجویز میکند:
- سرخجه و سرخک (در صورت نبود ایمنی و ترجیحاً ۳ ماه قبل از بارداری)
- هپاتیت B
- آنفلوآنزا
- کزاز، دیفتری و سیاهسرفه
بررسی سبک زندگی و توصیههای اصلاحی
در مشاوره قبل از بارداری، سبک زندگی زوجین بهویژه زن مورد بررسی قرار میگیرد:
- تغذیه : تغذیه سالم شامل مصرف میوه، سبزی، غلات کامل، منابع پروتئین و چربیهای سالم توصیه میشود. باید از مصرف غذاهای فرآوریشده، چرب و شیرین خودداری شود.
- ترک سیگار، الکل و مواد مخدر: این مواد میتوانند باعث سقط، ناهنجاری جنینی یا زایمان زودرس شوند.
- کاهش وزن در صورت چاقی: چاقی با مشکلاتی چون دیابت بارداری، فشار خون بالا، و افزایش احتمال سزارین همراه است.
- فعالیت بدنی منظم: ورزش سبک و منظم باعث بهبود سلامت قلبی-عروقی، کنترل وزن، کاهش استرس و آمادهسازی بدن برای بارداری میشود.
- مشاوره ژنتیک: در مواردی که سابقه بیماریهای ارثی در خانواده وجود دارد یا ازدواج فامیلی انجام شده، توصیه میشود مشاوره ژنتیک انجام شود. در این مشاوره خطر بروز بیماریهای ارثی در جنین بررسی و اقدامات پیشگیرانه ارائه میشود.
- سلامت روان: سلامت روان بهاندازه سلامت جسم اهمیت دارد. در مشاوره پیش از بارداری، افسردگی، اضطراب یا مشکلات روانشناختی زوجین بررسی میشود. در صورت وجود اختلال، درمانهای لازم باید قبل از بارداری آغاز گردد.
نقش مردان در مشاوره قبل از بارداری
بارداری فقط مسئولیت زن نیست. سلامت مرد نیز نقش تعیینکنندهای در موفقیت بارداری و سلامت جنین دارد. مردان باید:
- آزمایشهای لازم را انجام دهند.
- سیگار و الکل را ترک کنند.
- در صورت وجود بیماری زمینهای مانند دیابت، آن را کنترل کنند.
- از استرس و گرمای زیاد (مانند سونا یا لپتاپ روی پا) دوری کنند.
زمان مناسب برای بارداری بعد از مشاوره
اگر در مشاوره پیش از بارداری مورد خاصی یافت نشود، زن میتواند پس از حدود ۳ ماه مصرف اسید فولیک اقدام به بارداری کند. در موارد خاص، بسته به وضعیت سلامتی یا درمانهای لازم، این زمان ممکن است به تعویق بیفتد.
در نهایت بدانید
مشاوره قبل از بارداری یکی از اقدامات هوشمندانه برای افزایش احتمال بارداری سالم و تولد نوزادی سالم است. این مشاوره به ماما اجازه میدهد تا مشکلات احتمالی را شناسایی، برطرف یا کنترل کند و به زوجین توصیههایی برای سبک زندگی سالم، تغذیه، مصرف مکملها و بررسی آزمایشها ارائه دهد.
اگر شما هم در فکر مادر یا پدر شدن هستید، همین حالا برای یک مشاوره قبل از بارداری برنامهریزی کنید. این گام ساده میتواند از بسیاری از مشکلات آینده جلوگیری کند و مسیر شما را برای داشتن فرزندی سالم هموار سازد.
من ۲ سال قبل از اینکه اقدام به بارداری کنم کلاس های دکتر معظمی و شرکت کردم و قدم به قدم تمام توصیه های ایشون و اجرا کردم و تحت نظر خود ایشون قرار گرفتم و زمانی که خواستم بچه دار بشم آزمایش ها و چکاپ ها رو هم خودم و هم همسرم انجام دادیم و با آگاهی کامل وارد این مسیر شدیم…
توصیه من برای کسانی که میخوان اقدام بکنن این هست که حتماً کلاس آمادگی برای بارداری رو شرکت کنن چون واقعاً باعث میشه با چشم باز وارد این مسیر بشن…