شنوایی سنجی نوزاد یکی از مهمترین آزمایشهایی است که بلافاصله پس از تولد انجام میشود و هدف آن شناسایی زودهنگام مشکلات شنوایی است. این تست ساده و بدون درد، به والدین و پزشکان کمک میکند تا در صورت وجود هرگونه اختلال شنوایی، اقدامات درمانی را هرچه سریعتر آغاز کنند. تشخیص زودهنگام کمشنوایی در نوزاد، نقشی حیاتی در رشد گفتار، زبان و ارتباط اجتماعی او دارد و میتواند از بروز مشکلات رشدی در آینده جلوگیری کند.
چه زمانی شنوایی سنجی نوزاد انجام میشود؟
تست شنوایی نوزاد معمولاً در همان روزهای ابتدایی پس از تولد انجام میشود. اگر زایمان در بیمارستان صورت گیرد، این تست پیش از ترخیص نوزاد انجام میشود. اما اگر نوزاد در بیمارستان آزمایش نشود، ماما، زمان انجام تست را هماهنگ خواهند کرد. به طور معمول، زمان ایدهآل برای انجام غربالگری شنوایی بین ۴ تا ۵ هفتگی است، اما تا سهماهگی نیز قابل انجام است.
توجه داشته باشید حتی اگر خانواده سابقه کمشنوایی ندارد، انجام تست شنوایی ضروری است، زیرا بسیاری از نوزادانی که دچار کمشنوایی دائمی هستند، هیچ پیشینه خانوادگی خاصی ندارند.
تست شنوایی سنجی نوزاد چگونه انجام میشود؟
آزمایش شنوایی نوزادان با یکی از دو روش انجام میشود:
در روش AOAE، یک گوشی کوچک با سری نرم در گوش نوزاد قرار داده میشود و صداهای کلیک مانندی پخش میشود. دستگاه بهطور خودکار پاسخ گوش را ثبت میکند تا مشخص شود آیا گوش داخلی نوزاد به صداها واکنش طبیعی دارد یا خیر.
این آزمایش تنها چند دقیقه زمان میبرد و هیچ درد یا ناراحتی برای نوزاد ایجاد نمیکند.
در بسیاری از موارد، پاسخ واضح در اولین تست دریافت نمیشود که این امر معمولاً به دلایل زیر است:
- نوزاد هنگام تست بیقرار یا بیدار بوده است.
- وجود صدای زیاد در محیط آزمایش.
- تجمع مایع یا انسداد موقت در گوش نوزاد.
در این حالت، آزمایش دوباره انجام میشود یا نوع دوم تست یعنی AABR مورد استفاده قرار میگیرد.
در تست AABR، سه حسگر کوچک روی سر و گردن نوزاد چسبانده میشود و صداهایی از طریق هدفون نرم پخش میگردد. دستگاه با اندازهگیری پاسخ مغزی نوزاد به صدا، وضعیت شنوایی را ارزیابی میکند. مدت زمان این تست معمولاً بین ۵ تا ۱۵ دقیقه است.
آیا شنوایی سنجی نوزاد ضروری است؟
بله، غربالگری شنوایی نوزادان بهشدت توصیه میشود. هرچند اجباری نیست، اما نقش آن در رشد زبانی و ارتباطی کودک انکارناپذیر است.
از هر ۱۰۰۰ نوزاد، ۱ تا ۲ نوزاد با کمشنوایی دائمی در یک یا هر دو گوش متولد میشوند.
در نوزادانی که در بخش مراقبتهای ویژه بستری بودهاند، این رقم به حدود ۱ در هر ۱۰۰ نوزاد افزایش مییابد.
تشخیص زودهنگام به خانوادهها فرصت میدهد تا از همان ابتدا مشاوره و درمان مناسب دریافت کنند. در صورت عدم انجام تست چکلیستهایی در اختیار والدین قرار داده میشود تا بتوانند با رشد کودک، شنوایی او را بررسی کنند.
اگر تست شنوایی سنجی خوب پیش نرود
در صورتی که نتایج اولیه تست شنوایی نوزاد واضح نباشد، والدین نباید نگران شوند.
در بیشتر موارد، این مسئله به معنای کمشنوایی دائمی نیست. بلکه ممکن است نوزاد خواب کافی نداشته باشد یا صدای محیط زیاد بوده باشد. در این صورت، نوزاد برای بررسی دقیقتر به کلینیک شنواییسنجی تخصصی ارجاع داده میشود.
در این جلسه، متخصص شنواییسنجی آزمایشهای دقیقتری را انجام میدهد که حدود ۱ تا ۲ ساعت طول میکشد.
حضور والدین در این جلسه اهمیت زیادی دارد، زیرا اگر کمشنوایی وجود داشته باشد، شروع زودهنگام درمان و توانبخشی شنوایی شانس موفقیت را افزایش میدهد.
والدین باید در جلسهی بررسی نهایی، نوزاد را در شرایطی آرام به همراه داشته باشند و ترجیحاً قبل از آزمایش، به او شیر دهند تا راحتتر بخوابد.
چه زمانی نتایج شنوایی سنجی نوزاد اعلام میشود؟
نتایج تست شنوایی نوزاد معمولاً بلافاصله پس از انجام آزمایش اعلام میشود. اگر نوزاد در هر دو گوش واکنش واضحی به صداها نشان دهد، احتمال بروز کمشنوایی دائمی بسیار کم است. با این حال، باید توجه داشت که هیچ آزمایشی صددرصد دقیق نیست و ممکن است برخی از انواع کمشنواییهای خفیف یا تدریجی در ماهها یا سالهای بعد بروز پیدا کنند.
به همین دلیل، حتی پس از دریافت نتیجهی طبیعی نیز لازم است رشد شنوایی کودک در طول زمان سنجش شود.
در صورتی که والدین احساس کنند نوزاد به صداها واکنش نشان نمیدهد یا در درک صداهای روزمره مشکل دارد، باید فورا مراجعه کنند.
ارجاع نوزاد به کلینیک شنواییسنجی چه معنایی دارد؟
در برخی موارد، نتایج تست اولیه مبهم یا نامشخص است. در این حالت، نوزاد برای انجام بررسیهای دقیقتر به کلینیک تخصصی شنواییسنجی ارجاع داده میشود. این به معنی کمشنوایی قطعی نیست، بلکه فقط گامی برای اطمینان از سلامت کامل گوشها است.
برای شنوایی سنجی کامل گاهی مجموعهای از تستها انجام میشود که حدود ۱ تا ۲ ساعت زمان میبرد. این آزمایشها بدون درد و بیخطر هستند و والدین میتوانند در کنار نوزاد حضور داشته باشند. در پایان جلسه، متخصص شنواییسنجی نتایج را توضیح میدهد و در صورت نیاز، برای انجام آزمایشهای تکمیلی یا درمان ارجاع میدهد.
برای راحتی نوزاد در حین تست، بهتر است:
- پیش از مراجعه به کلینیک، نوزاد را تغذیه کنید تا در زمان آزمایش آرام باشد.
- لباس راحت و گرم برای او انتخاب کنید.
- در صورت امکان، یک همراه برای کمک در طول جلسه داشته باشید.
اهمیت تشخیص زودهنگام کمشنوایی نوزاد
تشخیص زودهنگام کمشنوایی میتواند تفاوت بزرگی در رشد و آینده کودک ایجاد کند. نوزادانی که اختلال شنوایی آنها در ماههای نخست زندگی شناسایی میشود، فرصت بهتری برای یادگیری گفتار، زبان و مهارتهای ارتباطی دارند.
این موضوع همچنین به خانوادهها کمک میکند تا از همان ابتدا از خدمات توانبخشی و حمایتهای آموزشی بهرهمند شوند.
تحقیقات نشان داده است که نوزادانی که کمشنواییشان در سهماهگی تشخیص داده میشود و تا ششماهگی وارد برنامه درمانی میشوند، رشد زبانی مشابه نوزادان سالم خواهند داشت. اما تأخیر در تشخیص میتواند منجر به مشکلات گفتاری، تاخیر تحصیلی و چالشهای اجتماعی شود.
اگر نتیجه تست شنوایی نوزاد غیرطبیعی باشد
در صورتی که نتایج نهایی نشاندهندهی کمشنوایی دائمی باشد، متخصص شنواییسنجی نوع و شدت آن را مشخص میکند. کمشنوایی ممکن است در یک یا هر دو گوش باشد و شدت آن از خفیف تا عمیق متغیر است.
انواع کمشنوایی دائمی به طور کلی شامل موارد زیر است:
- کمشنوایی حسیعصبی: ناشی از آسیب در گوش داخلی یا عصب شنوایی.
- کمشنوایی انتقالی: در اثر مشکلات مکانیکی در گوش میانی (مانند مایع یا ناهنجاری ساختاری).
- کمشنوایی ترکیبی: ترکیبی از دو نوع بالا.
در چنین شرایطی، خانواده مشاوره میشود تا مناسبترین روش درمانی یا توانبخشی انتخاب شود. گزینههای درمانی ممکن است شامل استفاده از سمعکهای مخصوص نوزادان، کاشت حلزون، یا جلسات گفتاردرمانی باشد.
جمعبندی
شنواییسنجی نوزاد یک آزمایش ساده، سریع و بدون درد است که میتواند نقش حیاتی در آینده کودک ایفا کند. تشخیص زودهنگام مشکلات شنوایی، نهتنها فرصتهای یادگیری زبان را افزایش میدهد، بلکه باعث میشود کودک بتواند با محیط اطراف خود ارتباط مؤثرتری برقرار کند.
اگرچه احتمال کمشنوایی در نوزادان پایین است، اما لازم است. به همین دلیل، والدین باید نسبت به انجام بهموقع این آزمایش و پیگیری نتایج آن حساس باشند. غربالگری شنوایی تنها یک تست ساده نیست، بلکه نخستین گام در مسیر سلامت و رشد کامل نوزاد شما است.
