گردن گرفتن نوزاد (مراحل آن از 1 تا 6 ماهگی)

گردن گرفتن نوزاد یکی از مهارت‌های حیاتی و ابتدایی در رشد است که به مرور در طول شش ماه اول زندگی شکل می‌گیرد. این مهارت نه تنها برای حفظ تعادل و توانایی نشستن و چهار دست و پا رفتن ضروری است، بلکه پایه‌ای برای سایر مهارت‌های حرکتی کودک نیز به شمار می‌آید. نوزاد تازه متولد شده قادر به کنترل سر خود نیست، زیرا عضلات گردن او ضعیف بوده و هماهنگی حرکتی کافی برای این کار ندارد. به همین دلیل در ماه‌های ابتدایی زندگی، هنگام بقل گرفتن بچه والدین باید سر و گردن او را به طور کامل حمایت کنند تا خطر آسیب کاهش یابد و ارتباط عاطفی بین کودک و والدین تقویت شود.

نوزاد چه زمانی گردن می‌گیرد؟

فرایند یادگیری بالا نگه داشتن سر به تدریج و در طول ماه‌های اول زندگی رخ می‌دهد. در بدو تولد، نوزاد به هیچ وجه قادر به کنترل سر خود نیست و نیازمند حمایت کامل والدین است. با گذر زمان و تقویت عضلات گردن، نوزاد می‌تواند به تدریج سر خود را برای مدت کوتاهی بالا نگه دارد و کنترل بیشتری روی حرکات سر پیدا کند. این فرایند معمولاً تا حدود شش ماهگی کامل می‌شود و کودک می‌تواند بدون کمک والدین سر خود را ثابت و محکم نگه دارد.

🔍 بهترین زمان ختنه نوزاد چه زمانی است؟

وضعیت گردن گرفتن نوزاد از یک ماهگی تا ۶ ماهگی

در ماه‌های ابتدایی، مهم‌ترین نکته این است که والدین به طور مداوم سر و گردن نوزاد را هنگام بغل کردن یا قرار دادن در کالسکه و صندلی ماشین حمایت کنند. این حمایت نه تنها از آسیب جلوگیری می‌کند، بلکه باعث تقویت اعتماد نوزاد و ایجاد پیوند عاطفی می‌شود. همچنین والدین می‌توانند از فعالیت‌هایی مانند زمان خوابیدن روی شکم استفاده کنند تا به تقویت عضلات گردن و شانه کودک کمک کنند.

۱ تا ۲ ماهگی

در پایان ماه اول، نوزاد معمولاً قادر خواهد بود سر خود را برای مدت کوتاهی بالا بیاورد و در حالت خوابیده روی شکم، آن را از یک طرف به طرف دیگر بچرخاند. برخی نوزادان در حدود شش تا هشت هفته، هنگام خوابیده به پشت، سر خود را برای لحظاتی بلند می‌کنند، به ویژه اگر عضلاتشان قوی و هماهنگ باشد.

هنگام حمل نوزاد روی شانه، ممکن است والدین متوجه شوند که کودک توانایی کنترل سر خود را دارد، اما هنوز قادر به نگه داشتن طولانی مدت آن نیست و سر دچار لرزش می‌شود. همچنین در حالت نشسته روی صندلی ماشین یا کوله‌پشتی، نوزاد ممکن است سر خود را برای مدت کوتاهی بالا نگه دارد، اما توجه داشته باشید که در این حالت باید صورت او قابل مشاهده باشد تا تنفس مشکلی پیدا نکند.

۳ تا ۴ ماهگی

تا این سن، کنترل سر به طور قابل توجهی بهبود می‌یابد. کودک قادر است سر خود را در حالی که روی شکم است، تا حدود ۴۵ درجه بالا بیاورد و آن را به طور مداوم نگه دارد. بسیاری از نوزادان چهار ماهه می‌توانند سر و سینه خود را با فشار دادن دست‌ها از زمین بلند کنند.علاوه بر این، در حالت نشسته، نوزاد قادر به نگه داشتن سر خود خواهد بود.

۵ تا ۶ ماهگی

تا شش ماهگی، کودک می‌تواند سر خود را محکم و ثابت نگه دارد. اگر او را در حالت نشسته قرار دهید، سرش را به جلو می‌آورد و بدون کمک والدین کنترل مناسبی روی سر خود خواهد داشت. قبل از قرار دادن کودک در کالسکه، صندلی یا کوله‌پشتی مخصوص، صبر کنید تا مهارت کنترل سر به طور کامل تثبیت شود. این مرحله، پایه‌ای برای نشستن مستقل و حرکت‌های بعدی کودک به شمار می‌رود.

چگونه می‌توان به گردن گرفتن نوزاد کمک کرد؟

یکی از مؤثرترین روش‌ها برای تقویت مهارت نگه داشتن سر، زمان خوابیدن روی شکم است. اگرچه نوزاد باید در زمان خواب اصلی همیشه به پشت بخوابد، اما در طول روز و هنگام بیداری، قرار دادن او روی شکم باعث تقویت عضلات گردن و شانه می‌شود و هماهنگی دست و چشم و مهارت‌های حرکتی را بهبود می‌بخشد.

در ابتدا ممکن است کودک در زمان خوابیدن روی شکم ناله کند یا خسته شود، اما این تمرین کوتاه، اهمیت زیادی در رشد او دارد. والدین می‌توانند با روش‌های زیر کودک را تشویق کنند:

• از همان روزهای ابتدایی پس از بازگشت از بیمارستان یا کمی بعد، کودک را روی شکم قرار دهید.
• زمان قرار دادن کودک روی شکم را در ابتدا کوتاه نگه دارید و به تدریج از یک یا دو دقیقه به سه تا پنج دقیقه افزایش دهید.
• هنگام قرار دادن کودک روی شکم، نزدیک او بنشینید و با جغجغه، اسباب‌بازی یا آواز و صحبت او را تشویق کنید تا سر خود را بالا بیاورد.
• استفاده از زیراندازها و تشک‌های فعالیت مخصوص نوزاد با اسباب‌بازی‌های سرگرم‌کننده و چراغ و صدا می‌تواند انگیزه کودک را برای بالا نگه داشتن سر افزایش دهد.
• از ۳ تا ۶ ماهگی، کودک را در حالت نشسته با حمایت کافی از گردن و سر قرار دهید. این تمرین می‌تواند روی زانو یا صندلی امن انجام شود و دید کودک را به نقاط مختلف تغییر دهد.

🔍 شیردهی مادر به نوزاد

در صورت گردن نگرفتن نوزاد چه کنیم؟

سر نوزادان نسبت به بدنشان بزرگ و سنگین است و به همین دلیل ایجاد هماهنگی و قدرت لازم برای نگه داشتن آن زمان‌بر است. برخی نوزادان ممکن است در سه ماهگی هنوز توانایی کافی برای بالا آوردن سر خود نداشته باشند. این مسئله معمولاً جای نگرانی ندارد، زیرا مهارت‌های حرکتی در نوزادان با سرعت‌های متفاوت رشد می‌کنند و کنترل سر نیز از این قاعده مستثنی نیست.

با این حال، والدین باید در صورت مشاهده مشکلات زیر با ماما مشورت کنند:

• نوزاد حتی در حالت خوابیده روی شکم، سر خود را بالا نمی‌آورد یا به سختی آن را حرکت می‌دهد.
• سر کودک به طور مداوم به یک سمت خم می‌شود و نمی‌تواند آن را صاف نگه دارد.
• نوزاد نارس است و تاخیر قابل توجهی در سایر مهارت‌های حرکتی نیز مشاهده می‌شود.
• پزشک کودک می‌تواند با بررسی فیزیکی و توصیه تمرینات مناسب، روند رشد مهارت‌های گردن را ارزیابی کرده و در صورت نیاز مداخلات لازم را ارائه دهد.

روش‌های تقویتی برای کودکانی که سر نمی‌گیرند

برای کودکانی که هنوز سر خود را به خوبی نگه نمی‌دارند، تمرینات زیر می‌تواند کمک‌کننده باشد:

تمرین آرام و مکرر

کودک را به پشت بخوابانید و به آرامی با دست‌های خود او را به حالت نشسته بکشید و سپس به آرامی به حالت خوابیده برگردانید. این تمرین به تقویت عضلات گردن و هماهنگی حرکتی کمک می‌کند.

تنوع محیطی

کودک را در نقاط مختلف خانه و در معرض محرک‌های مختلف قرار دهید تا مجبور شود سر خود را بچرخاند و نگاه خود را تنظیم کند.

استفاده از اسباب‌بازی و صدا

گذاشتن اسباب‌بازی‌های رنگارنگ و جغجغه یا ایجاد صداهای جذاب کودک را ترغیب می‌کند تا سر خود را برای مشاهده حرکت دهد.

حمایت فیزیکی

هنگام تمرینات نشستن یا بازی، پشت و گردن کودک را با دست حمایت کنید تا به تدریج توانایی نگه داشتن سر بدون کمک را پیدا کند.

این تمرین‌ها باید کوتاه، مکرر و همراه با تشویق کودک انجام شوند تا هم عضلات تقویت شود و هم تجربه لذت‌بخش و بدون اضطراب برای کودک شکل گیرد.

بعد از یادگیری کنترل سر چه اتفاقی می‌افتد؟

پس از اینکه نوزاد گردن گرفت، مراحل بعدی رشد حرکتی شامل نشستن، غلتیدن و چهار دست و پا رفتن آغاز می‌شود. کنترل سر همچنین پایه‌ای برای شروع تغذیه با غذاهای جامد و استفاده از صندلی کودک است.

در این مرحله، والدین ممکن است مشاهده کنند که کودک سر خود را به سمت صداها، نور یا اشیاء در حال حرکت می‌چرخاند. این واکنش‌ها نشان‌دهنده رشد هماهنگی بین چشم و دست و تقویت بیشتر عضلات گردن است. بازی‌هایی که کودک را تشویق می‌کنند تا برای دیدن شما یا اشیاء مختلف سر خود را بچرخاند، باعث تقویت بیشتر عضلات گردن می‌شوند و مهارت‌های حرکتی او را تکمیل می‌کنند.

همچنین، والدین باید به یاد داشته باشند که این مهارت‌ها به طور تدریجی شکل می‌گیرند و هر کودک زمان خاص خود را دارد. برخی نوزادان زودتر و برخی دیرتر به این نقطه عطف می‌رسند و تفاوت‌ها کاملاً طبیعی هستند.

جمع‌بندی

مهارت گردن گرفتن نوزاد یکی از مراحل کلیدی رشد حرکتی و فیزیکی کودک است که تا شش ماهگی به تدریج تثبیت می‌شود. از بدو تولد، حمایت والدین از سر و گردن نوزاد ضروری است و با تمرینات ساده مانند زمان خوابیدن روی شکم، بازی‌های تحریک‌کننده و تمرینات نشستن، کودک می‌تواند مهارت نگه داشتن سر را یاد بگیرد.

با رعایت این نکات و تمرینات کوتاه و مداوم، والدین می‌توانند به کودک خود کمک کنند تا مهارت گردن گرفتن را به شکل سالم و مطمئن یاد بگیرد و مسیر رشد حرکتی و فیزیکی او را به بهترین شکل ممکن هدایت کنند.